Σιωπηλός Γάμος (Nunta muta - Silent Wedding, 2008)

σκηνοθεσία: Horatiu Malaele
πρωταγωνιστούν: Meda Andreea Victor, Alexandru Potocean, Valentin Teodosiu

Το 1953 στην κομμουνιστική Ρουμανία, ένα μικρό χωριό ετοιμάζεται για έναν γάμο. Και ενώ το γλέντι είναι έτοιμο να αρχίσει, ένας στρατηγός του Σοβιετικού στρατού τους ενημερώνει ότι ο Στάλιν πέθανε το προηγούμενο βράδυ και ότι έχουν απαγορευτεί όλες οι εκδηλώσεις χαράς για μία εβδομάδα. Εκείνοι όμως θα αποφασίσουν να αψηφήσουν τις διαταγές και να το γλεντήσουν στα… μουγκά.

Yi Yi (Και Ενα... και Δύο... Οικογενειακοί Ρυθμοί, 2000)

Η ζωή σε πολλές πράξεις. Ή μήπως μόνο σε δύο; Τα πάντα στην ταινία του Edward Yang διέπονται από το στοιχείο της δυαδικότητας: Σχέσεις, μοίρα, μνήμη, ακόμη και τα ονόματα εσωκλείουν την έννοια τόσο της επανάληψης, όσο και του μισού. «Πώς μπορούμε να ξέρουμε περισσότερα από τη μισή αλήθεια;» ρωτάει ο μικρός Yang-Yang τον πατέρα του, και με την αφέλεια ενός παιδικού μυαλού κατορθώνει να αγγίξει όλη την αλήθεια του κύκλου της ζωής: Επιλογές που κλείνουν πόρτες και ανοίγους άλλες, αποφάσεις που καθορίζουν πορείες διαβίωσης και διαπροσωπικών σχέσεων, μοίρες που υφαίνονται σαν κύκλοι και τέμνονται σε δύο σημεία, στοιχεία καθημερινά που περνούν συχνά απαρατήρητα αλλά τελικά θέτουν τη ρόδα της ζωής σε μια αέναη κίνηση.

Καυτή Σάρκα (Carne Tremula, 1997)

Μια ταινία, μια στροφή ωρίμανσης.

- ΜΙΑ ΑΡΧΗ, ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ: Και με τέτοια εναρκτήρια σεκάνς ανθολογιας δεν μπορεις παρα να μεινεις βυθισμενος για ακομη μιαμιση ωρα στον θεληματικο κοσμο του Almodovar. Αψηφωντας την απαγορευση κυκλοφοριας του Φρανκικου καθεστωτος, ενα λεωφορειο διασχιζει με φρενηρεις ρυθμους τους δρομους της Μαδριτης. Στο πισω καθισμα, μια πορνη (Penelope Cruz) γινεται φορεας του συμπαντος συμβολισμων του σκηνοθετη, φερνοντας στον κοσμο τον Victor. Και αυτη η νυχτα θα τον σημαδεψει για παντα. Οιωνος μιας επαναστασης που δεν θα αργησει να ξεσπασει, ο νεαρος με το ονομα της νικης ως παρακαταθηκη, θα συσσωρευσει μεσα του ολη την αντιδραστικοτητα του κοσμου.

American History X (Μαθήματα Αμερικάνικης Ιστορίας, 1998)

Απλα συγκλονιστικη.

-NOT ANOTHER NAZI MOVIE: Το θεμα των φυλετικων διακρισεων εχει απασχολησει (και συχνα ταλαιπωρηθει απο) πολλες ταινιες στο βαθος του χρονου. Ελαχιστες ωστοσο εχουν κατορθωσει εστω να προσεγγισουν την επιδραστικοτητα και αμεσοτητα της δημιουργιας του Tony Kaye. Παρα τις οποιες αφελειες και ευκολιες που επιλεγονται σεναριακα, η αμεσοτητα του λογου και της συγχρονης θεματικης προσδενουν το θεατη στο αρμα της και τον απελευθερωνουν τελικα ζαλισμενο, σοκαρισμενο και προβληματισμενο. Οι ασπρομαυρες εικονες πλημμυριζουν απο σκληροτητα και μισος και η αναγκη του μικρου Ντανι να παραθεσει τις αποψεις του για το ρατσισμο μεσα απο τη ζωη του μετανοημενου πρωην αρχι-Ναζιστη αδερφου του γινεται η αφορμη για ενα μαθημα ζωης τοσο για τον ιδιο οσο και για το θεατη. «Η ζωη ειναι πολυ μικρη για να την περασεις οργισμενος». Ποσο καλυτερο επιχειρημα θα μπορουσε να παραθεσει κανεις;

Ο Νονός, Μέρος 2ο (The Godfather - Part II, 1975)

Η δεκαετία του ’70, ποιοτικά μια από τις παραγωγικότερες του Αμερικάνικου κινηματογράφου, σημαδεύτηκε από την άνοδο μεγάλων ηθοποιών μα κυρίως σπουδαίων σκηνοθετών. Ωστόσο, ίσως να μην ήταν καθόλου παράτολμο να την κατονομάσει κανείς ως τη δεκαετία του
Francis Ford Coppola. Με τους δύο εξαιρετικούς Νονούς, το συνταρακτικό Αποκαλυψη Τωρα και τη Χιτσκοκική Συνομιλια, ο Αμερικανός σκηνοθέτης αξιοκρατικά ανήλθε στο βάθρο των κορυφαίων κινηματογραφιστών που έχει αναδείξει η 7η τέχνη. Η συχνά απόκοσμη αισθητική, η ψυχογραφική μελέτη των χαρακτήρων, η απελευθερωτικά καινοτόμος εικονοπλασία, αποτυπώθηκαν ως βασικά δομικά χαρακτηριστικά των έργων του, τα οποία όχι μόνο αναγνωρίστηκαν ποιοτικά την εποχή που κυκλοφόρησαν, αλλά κατόρθωσαν να αντέξουν το πέρασμα του χρόνου αποδεικνύοντας τη διαχρονική τους αξία.

Αφήνοντας το Λας Βέγκας (Leaving Las Vegas, 1995)

Σκληρος υμνος στην ελευθερια, τον ερωτα, την ψυχη.

-Η ΙΘΑΚΗ ΣΤΗΝ ΑΚΡΗ ΕΝΟΣ ΘΟΛΟΥ ΤΑΞΙΔΙΟΥ: Ποτε αλλοτε τα ορια μεταξυ αυτοκαταστροφης και ευτυχιας δεν ηταν τοσο δυσδιακριτα. Μια διαδρομη στη σαδιστικη χαρα της πτωσης, μια ευθυμα εθιστικη πορεια συγκλινοντων συντεταγμενων με σημειο συναντησης το θανατο. Το καροτσι του σουπερ μαρκετ γεμιζει με μπουκαλια σχεδιαζοντας το πρελουδιο μιας αποφασισμενης αυτοκτονιας, η συζυγος τον χωρισε, το αφεντικο τον σχολασε, η ζωη τον ξερασε σαν νοθευμενο ποτο στην ακρη του δρομου, ομως εκεινος προσμενει με φρενηρη ενθουσιασμο το ταξιδι προς τη δικη του Ιθακη, τη λυτρωση.

Ελεύθερος Ωραρίου (L`Emploi du Temps, 2001)

Προσπαθωντας να αποφυγει τις συνεπειες της απολυσης του, ο Βινσεντ εξαπατα το οικογενειακο και κοινωνικο του περιβαλλον. Οχι μονο αποκρυπτει το γεγονος, αλλα διογκωνει το ψεμα του πλαθοντας εναν φανταστικο κοσμο μεσα στον οποιο μπορει να ζησει ελευθερος.

Ματια ερμητικα κλειστα (Eyes wide shut, 1999)

Το αινιγματικο αντιο ενος μεγαλου σκηνοθετη.
-ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟ ΑΒΑΤΟ: Η πολυαναμενομενη τελευταια δημιουργια του Stanley Kubrick διχασε κοινο και κριτικους ανα την υφηλιο. Και, πως θα μπορουσε να συμβει διαφορετικα απο τη στιγμη που ο σκηνοθετης βουτα στο υποσυνειδητο, διασπα καθε ηθικο φραγμο και εισερχεται στις πιο μυχιες σκεψεις των ηρωων του. Απο τη στιγμη μαλιστα που αυτες προσεγγιζουν τα σεξουαλικα ενστικτα –που αποτελουν ισως και το μοναδικο ζωωδες υπολειμμα στην εξευγενισμενη υπαρξη του ανθρωπου-, ηταν κατι περισσοτερο απο αναμενομενο τα Ματια ερμητικα κλειστα να αντιμετωπισουν τη διχασμενη κριτικη που συνοδευει καθε ανατρεπτικο δημιουργημα. Και το εργο του Kubrick χαρακτηριζεται κυριως απο την εννοια της ανατροπης.

El bola (2000)

Ο δωδεκαχρονος Pablo (Juan Jose Ballesta), η “El Bola” («Ο σβωλος») οπως τον αποκαλουν οι φιλοι του, φλερταρει με το θανατο μπροστα στις ραγες του τρενου. Η επιδειξη της τολμης, η υπερνικηση του φοβου, ειναι γι αυτον η μονη ατραπος διαφυγης του απο εναν πατερα που τον κακοποιει σωματικα και ψυχολογικα. Παγιδευμενος σε τεσσερις τοιχους που κρατουν κρυφες τις κραυγες πονου, ειναι αναγκασμενος να βιωνει τις επιπτωσεις της κολασης των αλλων: Ο πατερας του (Manuel Moron) δεν εχει καταφερει να ξεπερασει τον χαμο του μεγαλυτερου του γιου σε αυτοκινητιστικο δυστυχημα, πριν τη γεννηση του Pablo. Οι μεθοδοι επιβολης του, οι αυταρχικοι κανονες απομονωσης που επιβαλλει στο γιο του, εσωκλειουν ολη την πικρα και απογοητευση απο τη ζωη, την οργη του για τη μοιρα που του στερησε ο,τι πολυτιμοτερο ειχε.

Ξύπνημα στον εφιάλτη (Jacob`s Ladder, 1990)

-ΣΤΟ ΜΥΑΛΟ ΤΟΥ JACOB SINGER: Βυθισμενο σε ενα ταξιδι αναμεσα στη σκοτεινη πλευρα του μυαλου και την πραγματικοτητα, ακροβατωντας χρονικα μεταξυ του παροντος και του πολεμου του Βιετναμ, το φιλμ του Adrian Lyne ορθωνεται ως αντιφατικο στιγμα αναμεσα στην ερωτικη φιλμογραφια του σκηνοθετη. Με την οσμη τις δαφνες των Εννιαμισι Εβδομαδων και της «Ανηθικης Προτασης» ακομη νωπη, ο Lyne κανει στροφη 180 μοιρων, μετατρεποντας το σεναριο του Bruce Joel Rubin σε ενα εφιαλτικο ταξιδι στα μονοπατια του νου, καλωντας το θεατη να αποφασισει αν τα διαδραματιζομενα επι της οθονης ειναι αληθινα η απλα ασυναρτητες εικονες ενος κακου ονειρου.

Σε θέλω (I Want You, 1998)

Αμέτρητα χιλιόμετρα κινηματογραφικού φιλμ έχουν αναλωθεί στην –άλλοτε επιφανειακή, άλλοτε βαθύτερη- απεικόνιση της φωτεινής πλευράς του έρωτα. Ο Michael Winterbottom επιλέγει να πορευτεί στην αντίθετη, δύσβατη λωρίδα της λεωφόρου, βυθίζοντας την ταινία του στη σκοτεινιά που ο έρωτας μπορεί να εκπέμψει. Μέσα από τα μάτια ενός μουγκού αγοριού, σκιαγραφεί το ανεκπλήρωτο του πόθου, την αφοσίωση μέσα από την απιστία, το σπαραγμό του ανέφικτου.

Η Χάνα και οι Αδελφές της (Hannah and her Sisters, 1986)

Ο Γουντι και οι ψυχωσεις του…

-TYPICALLY WOODY: Το κεφαλι σας, βυσματωμενο με μια σειρα απο ηλεκτροδια, τα εγκεφαλικα σας δυναμικα χοροπηδουν με ρυθμο σε ενα οθονιο πισω σας. Ο εξεταστης, μεσα στην ασπρη του ποδια κρατωντας ενα πακετο απο καρτες, σας υπενθυμιζει να απαντατε γρηγορα και χωρις δευτερη σκεψη. Του γνεφετε καταφατικα. Η πρωτη καρτα αποκαλυπτεται. Μπροστα σας, το ζωγραφιστο πορτρετο του Γουντι. Πισω σας το μηχανημα χτυπαει σαν τρελο, ενω οι λεξεις ξεχυνονται σε ρυθμους ασυλληπτους απο το στομα σας: Νευρωσεις, σεξ, ανασφαλειες, Εβραιοι, καυστικοτητα, Νεα Υορκη, διαστροφες, οικογενεια, απιστιες, φοβιες, μαυρο χιουμορ. Περασατε το τεστ; Μα φυσικα.

Πυροτεχνήματα (Hana bi, 1998)

Πίσω από μια άκρως προσχηματική ιστορία –του πρώην αστυνομικού που στρέφεται στο έγκλημα για να βοηθήσει την άρρωστη γυναίκα του- ο Takeshi Kitano  αφήνει να σκάσουν στην οθόνη τα Πυροτεχνήματά του: Μικρές εκρήξεις βίας που αγκαλιάζονται από μακρά διαστήματα χαράς, εκλάμψεις ωμής παράνοιας μέσα σε μια θάλασσα μαγευτικού λυρισμού, ένα φεστιβάλ χρωμάτων εικόνας και ήχου που διακόπτεται απότομα από αναπάντεχες στιγμές γνήσιου σοκ. Παίζοντας μαζί μας ένα ύπουλο παιχνίδι του νου πίσω από την ασυγκίνητη, αμίλητη, σχεδόν κατατονική προσωπογραφία του κεντρικού χαρακτήρα, εισβάλλει στο ψυχικό του σύμπαν που πάλλεται ανάμεσα στο γιν και το γιανγκ σε μια ασυμμετρία συναισθημάτων που μεταδίδεται και στο θεατή.

Μικρα Ψεμματα, μεγαλες Απιστιες (Halbe Treppe ή Grill Point, 2003)

Η αγαπη που περνα και χανεται

Ετσι ειναι η ζωη. Να παμε το πρωι τα παιδια στο σχολειο, μετα γρηγορα γρηγορα για δουλεια, μεγαλες δοσεις αγχους και ρουτινας, γκρινιας και εκνευρισμου, μια ζωη οικονομιες για μια νεα κουζινα, μια φορα το χρονο ενα μικρο ταξιδακι –ετσι για να κοροϊδεψουμε τον ποθο για αλλαγη- και για κερασακι στην τουρτα φευγει και το καναρινι –και που να το ψαξει κανεις… Καθημερινοτητα, ανια, εξαντληση και αποχαυνωση. Σε αυτο το γκριζο σκηνικο, στα γκριζα σοκακια της ανατολικογερμανικης κωμοπολης, η αγαπη αιμορραγει. Πεθαινει αργα. Και κανεις δεν ακουει τον αχνο επιθανατιο θρηνο της.

Brazil (1985)

Μια απο τις σημαντικοτερες δημιουργιες στην ιστορια του κινηματογραφου.

-ΟΠΩΣ ΛΕΜΕ ΤΕΧΝΗ: Αν η πενα του Οργουελ εγραφε καρε αντι για λεξεις, θα δημιουργουσε το Μπραζιλ. Αν η «Δικη» του Καφκα εσταζε απο τις σελιδες της εικονες, το παζλ τους θα συνεθετε το Μπραζιλ. Μπραζιλ… Το ονομα που ξεπηδησε απο το τραγουδι του Xavier Cugat «Aquarela do Brasil» που εγινε επιτυχια τη δεκαετια του ’30, εμελλε να χαραχθει βαθια στο σωμα του παγκοσμιου κινηματογραφου ως κατι πολυ ανωτερο απο εναν τιτλο, ως μια συλληψη περα απο τα ορια μιας καλλιτεχνικης δημιουργιας. Τα 142 λεπτα του -που συρρικνωθηκαν σε 131 για την Αμερικανικη εκδοση-, ειναι ενα καταφυγιο ονειρων μεσα σε εναν κοσμο απο εφιαλτες, η κραυγη που θρυμματιζει την αφορητη σιωπη των παραδομενων συνειδησεων, η ανθιση του διαφορετικου στα σπλαχνα της αποικιλτης αχρωμιας της πανομοιοτητας , ειναι η ιδια η ζωη που στηνει τον αλεγρο της χορο γυρω απο το κουφαρι της καταπιεσης, του ολοκληρωτισμου, της επιπεδωσης της προσωπικοτητας.

Ξέφρενες Νύχτες (Boogie Nights, 1997)

Το πλάνο ανοίγει επάνω στην φωτεινή επιγραφή του κλαμπ Boogie Nights, κάνει βουτιά στο επίπεδο του δρόμου, διαβαίνει την πόρτα και ακολουθώντας μια αργόσυρτη αλλά μεθυστική διαδρομή ανάμεσα στο πλήθος συστήνει τους κεντρικούς ήρωες της ιστορίας. Με αυτό το επιβλητικό traveling, ο Paul Thomas Anderson κάνει τα πρώτα του βήματα στα μονοπάτια του Σκορσεζικού φιλμικού σύμπαντος, τα οποία και θα εγκαταλείψει μόλις πέσουν οι τίτλοι του τέλους. Η δική του κλειστή κοινωνία, η δική του Ιερή Οικογένεια, ξεκινά την οδύσσειά της κατά τη διάρκεια της πολύχρωμης δεκαετίας του ’70, όπου όλα μοιάζουν να κινούνται στους ρυθμούς της ντίσκο μουσικής, την ανεμελιά των ελεύθερων ηθών, την ψυχεδέλεια του κρακ και του οπίου.

Αμερικανικη Ομορφια (American Beauty, 1999)

Ένα πλούσιο σπίτι στα προάστια, οικογένεια, μια πετυχημένη καριέρα και το Αμερικάνικο Όνειρο λάμπει στο ολόχρυσο, φανταχτερό του περιτύλιγμα. Ο Sam Mendes όμως παίρνει την κάμερά του, ξύνει το πολύτιμο επίστρωμα λανθάνουσας ευτυχίας για να αποκαλύψει το σάπιο του περιεχόμενο που αναδίδει τη δυσωδία του ανεκπλήρωτου και του ανολοκλήρωτου, της δυστυχίας, της μοναξιάς. Η φωνή του Lester Burnham μας ξεναγεί από το υπερπέραν στους τελευταίους μήνες μιας σκλαβωμένης ζωής. Το πρώτο του πλάνο, τα πρώτα του λόγια είναι η εισαγωγή σε μια σχεδόν σαπουνοπερική, μάλλον ειρωνική, σίγουρα τραγική ιστορία: «Κοιτάξτε με, αυνανίζομαι στο μπάνιο… Αυτό είναι το αποκορύφωμα της μέρας, από δω και πέρα όλα θα είναι ένας κατήφορος».

Μαθηματα αμερικανικης ιστοριας (American History X, 1998)

-NOT ANOTHER NAZI MOVIE: Το θεμα των φυλετικων διακρισεων εχει απασχολησει (και συχνα ταλαιπωρηθει απο) πολλες ταινιες στο βαθος του χρονου. Ελαχιστες ωστοσο εχουν κατορθωσει εστω να προσεγγισουν την επιδραστικοτητα και αμεσοτητα της δημιουργιας του Tony Kaye. Παρα τις οποιες αφελειες και ευκολιες που επιλεγονται σεναριακα, η αμεσοτητα του λογου και της συγχρονης θεματικης προσδενουν το θεατη στο αρμα της και τον απελευθερωνουν τελικα ζαλισμενο, σοκαρισμενο και προβληματισμενο. Οι ασπρομαυρες εικονες πλημμυριζουν απο σκληροτητα και μισος και η αναγκη του μικρου Ντανι να παραθεσει τις αποψεις του για το ρατσισμο μεσα απο τη ζωη του μετανοημενου πρωην αρχι-Ναζιστη αδερφου του γινεται η αφορμη για ενα μαθημα ζωης τοσο για τον ιδιο οσο και για το θεατη. «Η ζωη ειναι πολυ μικρη για να την περασεις οργισμενος». Ποσο καλυτερο επιχειρημα θα μπορουσε να παραθεσει κανεις;

Ζωντανή Μετάδοση (The Truman Show, 1998)

Ζωντανος κινηματογραφος…

-ΠΡΟΦΗΤΕΥΟΝΤΑΣ ΜΙΑ ΦΥΛΑΚΗ: Με το Truman Show, o Peter Weir αγγιξε τα ορια του σινεμα. Τοποθετωντας τον ηρωα του (Truman Burbank) στο κεντρο ενος μικροκοσμου μεσα στον οποιο παρακολουθειται απο χιλιαδες καμερες που μεταδιδουν την εικονα του σε δισεκατομμυρια θεατες σε ολο τον πλανητη, πετυχε να αγγιξει την ουσια του κινηματογραφου, που περιγραφεται απολυτα απο το τριπτυχο: διασκεδαση, τεχνη, προβληματισμος. Ταυτοχρονα αποδεικνυει αυτο που αμετρητοι σκηνοθετες προσπαθησαν να αμφισβητησουν με τον τροπο τους ανα τους αιωνες: Το σεναριο ειναι αυτο που σφραγιζει την αξια μιας ταινιας. Και στο Truman Show, μια απλης συλληψης ιδεα απο τον Andrew Niccol μετατρεπεται σε μια ιστορια απιστευτων κοινωνικων, πολιτικων και θρησκευτικων επεκτασεων.

Ολα για τη Μητέρα μου (Todo Sobre Mi Madre, 1999 )

«Η ταινία αυτή αφιερώνεται στην Bette Davis, τη Romy Schneider, την Gena Rowlands. Σε όλες τις ηθοποιούς που έπαιξαν το ρόλο της ηθοποιού. Σε όλες τις γυναίκες που παίζουν το ρόλο της γυναίκας κάθε μέρα και όλους τους άντρες που παίζουν το ρόλο της γυναίκας κάθε νύχτα. Σε όλες τις γυναίκες που θέλουν να γίνουν μητέρες. Σε όλες τις μητέρες. Στη μητέρα μου». Με αυτόν τον τρόπο κλείνει ο Pedro Almodóvar την πιο αυθεντική και προσωπική σελίδα της φιλμογραφίας του, έναν ύμνο για τη γυναίκα και μια υπόκλιση στο μεγαλείο της μητρικής μορφής. Στα μάτια της βλέπει τη δύναμη της αφοσίωσης, τον πόνο της μοναξιάς και τη μοναξιά του πόνου, μια πανανθρώπινη αγκαλιά ελπίδας και αγάπης ικανή να κατανικήσει κάθε βιολογικό φραγμό. Στο επίκεντρο του συμβολικού του κόσμου, ο Ισπανός σκηνοθέτης εγκαταλείπει τη Manuela (Cecilia Roth) να θρηνεί για το χαμό του γιου της που δεν θα προλάβει να μάθει για τον πατέρα του. Αυτόν, που τώρα θα αναζητήσει μετά από 18 ολόκληρα χρόνια απουσίας, και πλέον ονομάζεται… Λόλα. Το αλλόκοτο, σουρεαλιστικό σύμπαν του Almodóvar  είναι και πάλι παρών, με ένα ψηφιδωτό από πόρνες και τραβεστί να ακολουθούν ένα σενάριο που συχνά μοιάζει να ακροβατεί μεταξύ του ακραίου χιούμορ και του μελοδράματος.